پروفېسسور، دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ۋە ئۇنىڭ ئاساسلىق ئىلمىي-ئىجادىي ئەمگەكلىرى

ئابدۇرەئوپ پولات ( ئەدەبىي لەقەبىي تەكلىماكانىي)، 1950-يىل11-ئاينىڭ1-كۈنى، قەشقەر شەھرى يۇمۇلاقشەكۆلبېشى مەھەللىسىدە ئوقۇتقۇچى ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن.1966-يىل قەشقەر ئۇيغۇر تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپىنى پۈتتۈرگەن. 1972- يىل بېيجىڭ مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرستېتى ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل – ئەدەبىياتى فاكۇلتېتىگە ئوقۇشقا كىرگەن. 1975-يىل ئەلا نەتىجە بىلەن … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | 6 ئىنكاس

专著《察哈台维吾尔语研究导论》出版发行

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

ئۇيغۇر ۋاسكېتبولچىلار ناخشىسى

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

察哈台维吾尔文字母表之歌与乐谱

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

چاغاتاي ئۇيغۇر يېزىقىنىڭ ئېلىپبە ناخشىسى

بۇ ئالبومدا 1 پارچە سۈرەت بار.

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

忠告我的同仁

忠告我的同仁  阿布都鲁甫.甫拉提 (中央民族大学已退休教授) 我从事词汇学研究已有四十个年头了。《维吾尔语词汇学》(1995年),《维吾尔语词汇学与研究》(2011年)等专著先后获部级和国家级奖,在某种意义上讲,肯定了我的劳动成果。在此期间,我无意中发现了一些维吾尔族人名和地名的汉译文的不妥之处。在这里诚恳地提出来,与同仁们商讨。 一,吐鲁番:维吾尔语地名Turpan中的Tu音节用汉文音译为《吐》是很不恰当的,很难说其中没有歧视因素。Turkiye音译成为土耳其,Turkmen音译成为土库曼,Tunis音译成为突尼斯,Tujia Milliti音译成为土家族,而偏偏吐鲁番为什么用《吐》字呢?一视同仁吗,应该音译成土鲁番才对。我们维吾尔族兄弟认为,一定要改过来。 二,清真寺:Mesjid是维吾尔语以及所有穆斯林民族的通用语,是做礼拜的场所之意。基督教徒的宗教场所叫教堂;犹太教徒的宗教场所叫犹太教堂,而把穆斯林民族的宗教殿堂叫做寺庙,是很不恰当,完全错误的。一视同仁吗,应该改过来,翻译成清真教堂,简称清真堂。 三,匈奴:Hun是我国古代北方民族的族称。本来,用汉文音译成为《匈》就已经够了。但学者们加一个《奴才》的《奴》字写成《匈奴》是很不恰当的。这好比把日本写成日寇一样歧视,厌恶的意思了。故一定要改正写成匈族才对。 四,拉失德:Tarih-iReshidiy是历史学家库拉干尼(MuhemmedHeyderKoraganiy)献给16世纪叶尔羌汗国第二任国王Abdurreshid Han阿布都热希德汗的著名历史著作。学者们把维吾尔族人名Reshidiy用汉文音译成《拉失德》是很不像话的,非常错误的。因为《拉失》与《拉屎》谐音,《失德》是失去道德的人之意。从哪个方面看都是骂人的,歧视人的低级词汇。故应把书名《拉失德史》改正写成《热希德史》才正确了。 孔夫子曰名正言顺,这就是说名字,名称正确才能话语理顺,像话。不然,只能说不像话了。 希望学者们把少数民族人名和地名用汉文表述时,高抬贵手,像对待兄弟民族一样认真一点,以便表现出一点兄弟情义为盼。 2017年3月16日 (摘自微博www.teklimakaniy.com)

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

ئاددىي ئىشقا مۇرەككەپ كاللا

ئاددىي ئىشقا مۇرەككەپ كاللا (ئەسلىمىلىك ئىلمىي مۇھاكىمە)  ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي        ئاتمىشلىق يىللاردا، يۇرتىمىزنىڭ شەھەر ئىچىدىكى مىللىي مەكتەپلىرىدە، خەنزۇ تىلى دەرسى تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنىڭ 1-يىللىقىدىن باشلاپ ئوقۇتۇلاتتى ئېسىمدا قېلىشىچە. مەن 1963-يىلى 9-ئايدا، قەشقەر ئۇيغۇر تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپى (بۈگۈنكى 6-ئوتتۇرا مەكتەپ)گە … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

2016-يىل تىنىقلىرى

2016-يىل تىنىقلىرى (ئەدەبىي خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي      بۇ 2016-يىل مەن پېنسيونېر بولغاندىن كېيىنكى ئىككىنچى يىل. ياراتقۇچى ماڭا بۇ يىلمۇ ئۆتكەن 2015-يىلغا ئوخشاشلا ئوڭ كۆزى بىلەن قارىدى بولغاي، پۈتكۈل يىل مەن ئۈچۈن، باشتىن-ئاخىر ئىلمىي مەنىۋى راھەتلىك ئىچىدە ئۆتتى ۋە ئەلھەمدۇ لىللاھ! … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

جۇڭگودا ھازىرغىچە نەشر قىلىنغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يېزىقى لۇغەتلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى ھەققىدە

  جۇڭگودا ھازىرغىچە نەشر قىلىنغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يېزىقى لۇغەتلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى ھەققىدە ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي    لۇغەتچىلىك مۇئەييەن تىل تەتقىقاتىنىڭ بولۇشلۇق ھوسۇلىنى ۋە سەمەرە-نەتىجىلىرىنى نامايان قىلىدىغان ئۆزگىچە مۇھىم بىر ساھەدۇر. قايسى تىل بەلەن تەرەققىي قىلغان ۋە ئوبدان تەتقىق قىلىنغان بولسا، … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

ئالىم مۇسا سايرامىينىڭ ئىلىمپەرۋەرلىك روھىدىن ئۆگىنىپ، ئالىي مائارپتا يېڭى سەۋىيە يارىتايلى

 ئالىم مۇسا سايرامىينىڭ ئىلىمپەرۋەرلىك روھىدىن ئۆگىنىپ، ئالىي مائارپتا يېڭى سەۋىيە يارىتايلى (بۈيۈك ئۇيغۇر تارىخشۇناسى مۇسا سايرامىي تەۋەللۇتىنىڭ 180 يىللىقىنى خاتىرىلەش يىغىنىدا سۆزلەنگەن نۇتۇق)   ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   ئەسسەلامۇ ئەلەيكۇم، ئەزىز قېرىنداشلار. قىممەتلىك ئىز باسقان ئەۋلادلار!  بۈگۈن 2016-يىل 29-سىنتەبىر كۈنى، بىز … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

«سۆي كىتاب» شوئارىنى ئىلمىي ياڭرىتىپ، جەمئىيىتىمىز ئۈچۈن ئاكتىپ تۆھپە قوشايلى

«سۆي كىتاب» شوئارىنى ئىلمىي ياڭرىتىپ، جەمئىيىتىمىز ئۈچۈن ئاكتىپ تۆھپە قوشايلى   (قەشقەر «سۆي كىتاب» سۆھبىتى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ 14-قېتىملىق پائالىيىتىدە سۆزلەنگەن نۇتۇق)   ئابدۇرەئوپ پولات تەكلىماكانىي   ئەسسەلامۇ ئەلەيكۇم، ئەزىر قېرىنداشلار!     پېقىر ئابدۇرەئوپ پولات تەكلىماكانىي مۇشۇ كاشغەر شەھرىمىزنىڭ يۇمۇلاقشەكۆلبېشى مەھەللىسىدە … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

قىرىق يىلدا نەشردىن چىققان لۇغەت، يۈز يىلغا تېتىيدىغان ئىلمىي قۇدرەت

قىرىق يىلدا نەشردىن چىققان لۇغەت، يۈز يىلغا تېتىيدىغان ئىلمىي قۇدرەت («چاغاتاي ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتى» ھەققىدە ئەسلىمىلىك ئوبزۇر)   ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   مەرھۇم ئۇستاز خەمىت تۆمۈر بىلەن پېقىر ئابدۇرەئوپ پولات 1976-يىل 9-ئايدا تۈزۈشكە باشلاپ، 1992-يىل 2-ئايدا، ئورېگىنالىنى پۈتتۈرۈپ نەشرىياتقا تاپشۇرغان … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

مۆئجىزىي ئۇ تۆھپىكار ئالىم

مۆئجىزىي ئۇ تۆھپىكار ئالىم ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   مومىمىز ئاماننىساخان مەھمۇد نەفىسىي، ئۇيغۇر يۈزىنى يورۇتقان بۈيۈك ئالىمە. ئون ئالتىنچى ئەسىردە ياشاپ ئىجاد قىلغان، ئەبەدۇلئەبەت يىقىلماس شانلىق ئابىدە.   نەۋائىي بوۋىمىز خەمسەنى يازغان بولسا، نەفىسىي مومىمىز  ئاڭا ئاھاڭ ئىشلىگەن. بىرسى غەزەل يازغۇچى، … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

ۋاسكېتبولچىلار ناخشىسى

ۋاسكېتبولچىلار ناخشىسى (مەسنەۋى) (بېيجىڭدىكى ئۇيغۇر ستۇدېنتلار 6-نۆۋەتلىك ئادىلجان «غالىب لوڭقا» ۋاسكېتبول مۇسابىقىسىنى قۇتلۇقلاپ)   ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   چېنىقايلى مەيداندا، كەلگىن دوستۇم چاپسان بول، سال چاپاننى، يەڭنى تۈر، بىز ئوينايلى ۋاسكېتبول.   ۋاسكېتبول دېگەن ئوبدان، چوڭ توپلارنىڭ بىر تۈرى. ئۇنى ئويناشنى … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

مۇسابايېۋلاردىن نورۇزلارغىچە

مۇسابايېۋلاردىن نورۇزلارغىچە (ئەدەبىي خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي       شۇنداق، ئانا يۇرت دېگەننى يازساڭ-يازساڭ تۈگىمەيدۇ؛ چۈنكى، ئۇ سېنى تۇغقان، پەپىلەپ ئۆستۈرگەن ۋە چوڭ قىلغان زاكا دىيار؛ قايسىبىرسىنى تەرىپلەپ بولالايسەنكى ئىنسانلىرىنىڭ؛ چۈنكى، ئۇ يەردىكىلەرنىڭ ھەممىسى ساڭا ئۆز، جىمىسى ساڭا دوست-يار؛ قايسى بىر … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئالتە يىل ئوقۇغانلار

تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئالتە يىل ئوقۇغانلار (ئەسلىمىلىك ئەدەبىيى خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي دۇنيانىڭ قانداق يېرىدە، قاچان بولغان قېنى، تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ دېگەندە، ئالتە يىلمۇ ئوقۇمدۇ كىشى؟ مانا بىزئوقۇغان. بىز تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنى 1963-يىل 9-ئايدىن 1969-يىل 10-ئايغىچە بولغان ئارىلىقتا، بىر ئېيى ئارتۇق … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

مەن «مالىم» ئەمەس، «مۇئەللىم»دۇرمەن!

مەن «مالىم» ئەمەس، «مۇئەللىم»دۇرمەن! – ئۇيغۇرچە مەدەنىي تەلەپپۇز نورمىسىنى بېكىتىشنىڭ زۆرۈرىيىتى ھەققىدە- ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي     -مەن «مالىم» (مال-چارۋام، ئېشىكىم) ئەمەس، «مۇئەللىم» (ئىلىم ئۆگەتكۈچى) دۇرمەن! بۇ — قىرىق يىل ئالىي مائارىپ بىلەن شۇغۇللانغان ئوقۇتقۇچى بولۇش سالاھىيىتىم بىلەن، كۆز ئالدىمدىكى ئوقۇغۇچىلىرىمغا … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

خەير-خوش، ئوبدانلا ئەھمىيەتلىك ئۆتكەن 2015-يىلىم

  خەير-خوش، ئوبدانلا ئەھمىيەتلىك ئۆتكەن 2015-يىلىم (ئەدەبىي خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي        بۇ يىل، يەنى 2015-يىل 3-ئاينىڭ 5-كۈنى، رەسمىيەت ئۆتەپ پېنسىيەگە چىقتىم. مىلادىيە 1975-يىلى7-ئايدىن باشلانغان ئالىي مەكتەپ ئوقۇتقۇچىسىلىق ھاياتىمغا چېكىت قويۇلدى. ھەممە پىنسيونېر بولغانلارغا ئوخشاشلا ھەم خوشال ھەم روھسال بىر … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

تارىخشۇناس توختى مۇزارت (2015-1959) ئەپەندىنى خاتىرىلەيمىز

 تارىخشۇناس توختى مۇزارت (2015-1959) ئەپەندىنى خاتىرىلەيمىز  ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي      توختى مۇزارت 1959-يىل 10-ئايدا، ئاقسۇ ۋىلايىتىنىڭ باي ناھىيەسىدىكى مۇزارت ئۆستىڭى بويىدا گۈزەل بىر يېزىدا تۇغۇلغان. ئۇ باشلانغۇچ- ئوتتۇرا مەكتەبلەرنى ئەلا نەتىجە بىلەن پۈتتۈرگەنىدن كېيىن، 1978-يىل 9-ئايدا، پايتەخت بېيجىڭدىكى مەكىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرىسىتېتىنىڭ … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

ئۇستاز قەسىدىسى

ئۇستاز قەسىدىسى   ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   (بۇ قەسىدە مەرھۇم ئۇستاز خەمىت تۆمۈر ۋە رەپىقىسى نۇرنىسا خانىملار پىنسيونېر بولغاندا، ئۇلارنى ئانا يۇرتقا ئۇزىتىش پائالىيىتىدە ئوقۇلغان)   ياش ئىدۇق، گۆدەك ئىدۇق بېيجىڭغا كەلگەن چاغدا بىز، بۇرنىمىزدىن تېمىپلا تۇراتتى ئانا سۈتىمىز. ياش ئىدۇق، … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي

مۇئەللىمنىڭ ئاقارغان چېچى

  مۇئەللىمنىڭ ئاقارغان چېچى ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي   بىزگە دەرس بەرگەن ئاشۇ قوۋناق يىللاردا، ئەجەپ ياش ھەم سۇباتلىق ئىدى مۇئەللىم. ئىلھاملىق نۇتقى، بايان ۋە يەكۈنلىرى، خەت يېزىشى-ھەممىسى ئىدى نەق ئىلىم.   ئاق كىرىپتۇ بۈگۈن چېكىسىگە قاراڭ. قەددى مۈكچىيىپتۇ بىر ئاز چاچلار … داۋامىنى ئوقۇي

تېخىمۇ كۆپ ئالبوملار | ئىنكاس يازاي