پروفېسسور، دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ۋە ئۇنىڭ ئاساسلىق ئىلمىي-ئىجادىي ئەمگەكلىرى

ئالبوم

ئابدۇرەئوپ پولات ( ئەدەبىي لەقەبىي تەكلىماكانىي)، 1950-يىل11-ئاينىڭ1-كۈنى، قەشقەر شەھرى يۇمۇلاقشەكۆلبېشى مەھەللىسىدە ئوقۇتقۇچى ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن.1966-يىل قەشقەر ئۇيغۇر تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپىنى پۈتتۈرگەن. 1972- يىل بېيجىڭ مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرستېتى ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل – ئەدەبىياتى فاكۇلتېتىگە ئوقۇشقا كىرگەن. 1975-يىل ئەلا نەتىجە بىلەن … داۋامىنى ئوقۇش

كاشغەرىي كۆتۈرگەن ئىلىم مەشئىلى

(ناخشا
تېكىستى)

 

 (بۈيۈك مەھمۇد كاشغەرىي <1008-1105-يىللار> تەۋەللۇتىنىڭ
مىڭ ئونىنچى يىلىنى خاتىرىلەپ)


ئابدۇرەئوپ تەكلىماكاني


كاشغەرىي لەقەبلىك ئوپاللىق مەھمۇد،

“ دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك“ نىڭ يازارى.

ئىلىم-پەن گۈللىنىش يولىنى ئاچقان،

پەخىرلىك ئەجدادنىڭ بۈيۈك سەردارى.


ئۇ يازغان “ دىۋان“ مىڭ يىللار مابەينى،

ئەۋلادلار قولىدا مىراس زەر مەشئەل.

مەرىپەت ئىلىمنىڭ سېھرىي كۈچىنى-

نامايان قىلىشتا مەنبە مۇكەممەل.


ھەر كىمگە ئوخشاشلا بىباھا پۇرسەت،

بۈگۈنكى ئىرپاندا بەسلىشىش دەۋرى.

غايىلىك دىللارغا چاچقاي تىنماي نۇر،

كاشغەرىي كۆتۈرگەن ئىلىم مەشئىلى.


ئۇرغۇتار ئەۋلادلار جاسارىتىنى،

ئەجدادنىڭ مەڭگۈلۈك ئىلمىي تۆھپىسى.

تېخنىكا- پەن بىلەن ئاشقۇسى ئىشقا،

گۈللىنىش ئارمىنى ۋەتەن ئارزۇسى.


 

نەقرات:

كاشغەرىي كۆتۈرگەن ئىلىم مەشئىلى،

ئىز باسقان ئەۋلادنىڭ پارلاق مەنزىلى.

 


    2018-يىل 21-مارت (نەۋروز)، بېيجىڭ.

2017-يىل تەرمەچلىرى

ئالبوم

بۇ ئالبومدا 1 پارچە سۈرەت بار.

 بۇ ئەسەرنىڭ PDF نۇسخىسىنى چۈشۈرمەكچى بولسىڭىز بۇ جاينى چېكىڭ! (ئەدەبىي خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي    بۇ يىل (2017-يىل) پېنسيونېر بولغىنىمنىڭ ئۈچىنچى يىلى. ساقلىق بىلەن، ئامانلىق بىلەن يەنە بىر يىل ئۆتتى. ھاياتلىقنىڭ خاتىرە-نىشانىسىدىن قەدىناس مۇڭداشلىرىمغا دەپ بەرگۈدەك نېمە ئىشلارنى قىلدىمكىن بۇ يىل؟   … داۋامىنى ئوقۇش

忠告我的同仁

忠告我的同仁

阿布都鲁甫.甫拉提

(中央民族大学已退休教授)

我从事词汇学研究已有四十个年头了。《维吾尔语词汇学》(1995年),《维吾尔语词汇学与研究》(2011年)等专著先后获部级和国家级奖,在某种意义上讲,肯定了我的劳动成果。在此期间,我无意中发现了一些维吾尔族人名和地名的汉译文的不妥之处。在这里诚恳地提出来,与同仁们商讨。

一,吐鲁番:维吾尔语地名Turpan中的Tu音节用汉文音译为《吐》是很不恰当的,很难说其中没有歧视因素。Turkiye音译成为土耳其,Turkmen音译成为土库曼,Tunis音译成为突尼斯,Tujia Milliti音译成为土家族,而偏偏吐鲁番为什么用《吐》字呢?一视同仁吗,应该音译成土鲁番才对。我们维吾尔族兄弟认为,一定要改过来。

二,清真寺:Mesjid是维吾尔语以及所有穆斯林民族的通用语,是做礼拜的场所之意。基督教徒的宗教场所叫教堂;犹太教徒的宗教场所叫犹太教堂,而把穆斯林民族的宗教殿堂叫做寺庙,是很不恰当,完全错误的。一视同仁吗,应该改过来,翻译成清真教堂,简称清真堂

三,匈奴:Hun是我国古代北方民族的族称。本来,用汉文音译成为《匈》就已经够了。但学者们加一个《奴才》的《奴》字写成《匈奴》是很不恰当的。这好比把日本写成日寇一样歧视,厌恶的意思了。故一定要改正写成匈族才对。

四,拉失德:Tarih-iReshidiy是历史学家库拉干尼(MuhemmedHeyderKoraganiy)献给16世纪叶尔羌汗国第二任国王Abdurreshid Han阿布都热希德汗的著名历史著作。学者们把维吾尔族人名Reshidiy用汉文音译成《拉失德》是很不像话的,非常错误的。因为《拉失》与《拉屎》谐音,《失德》是失去道德的人之意。从哪个方面看都是骂人的,歧视人的低级词汇。故应把书名《拉失德史》改正写成《热希德史》才正确了。

孔夫子曰名正言顺,这就是说名字,名称正确才能话语理顺,像话。不然,只能说不像话了。

希望学者们把少数民族人名和地名用汉文表述时,高抬贵手,像对待兄弟民族一样认真一点,以便表现出一点兄弟情义为盼。

2017年3月16日

(摘自微博www.teklimakaniy.com)

ئاددىي ئىشقا مۇرەككەپ كاللا

ئالبوم

(ئەسلىمىلىك ئىلمىي مۇھاكىمە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ئاتمىشلىق يىللاردا، يۇرتىمىزنىڭ شەھەر ئىچىدىكى مىللىي مەكتەپلىرىدە، خەنزۇ تىلى دەرسى تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنىڭ 1-يىللىقىدىن باشلاپ ئوقۇتۇلاتتى ئېسىمدا قېلىشىچە. مەن 1963-يىلى 9-ئايدا، قەشقەر ئۇيغۇر تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپى (بۈگۈنكى 6-ئوتتۇرا مەكتەپ)گە كىرىپ، بىرەر مەۋسۇم خەنزۇ تىل-يېزىقى ئۆگەنگەندىن … داۋامىنى ئوقۇش